Eskişehir’de tarihi Kurşunlu Külliyesi’nde yaşanan tahliye süreci, kent esnafının da gündeminde. Eskişehir Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı Adnan Karamanlı, külliyenin yalnızca ticari işletmelerden oluşan bir alan olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek müzeler, sanat atölyeleri ve kadın girişimcilerin oluşturduğu yapının bir bütün olarak korunması gerektiğini söyledi.
Kurşunlu Külliyesi’nde yaşananların Eskişehir turizmini ve bölge esnafını olumsuz etkileyeceğini savunan Karamanlı, Odunpazarı Belediyesi ile Vakıflar Genel Müdürlüğü arasındaki anlaşmazlığın kente zarar verdiğini ifade etti. Süreçte iletişim ve bilgilendirme eksikliği yaşandığını belirten Karamanlı, sorunun siyasi tartışmaların ötesinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
“Külliye bir bütün olarak düşünülmeli”
Kurşunlu Külliyesi'nin geçmişine değinen Karamanlı, alanın eski Odunpazarı Belediye Başkanı Burhan Sakallı döneminde hizmete açıldığını hatırlattı. Külliyenin Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait olduğunu ancak işletilmesinin belediye tarafından yürütüldüğünü belirten Karamanlı, burada yalnızca esnafın değil, müzelerin ve sanat üretiminin de önemli bir işlev üstlendiğini söyledi.
Külliyede cam sanatları ve ahşap eserleriyle ilgili müzelerin yanı sıra üretim yapan ustaların bulunduğunu aktaran Karamanlı, yaklaşık 20 kadın girişimcinin de burada ticaret yaptığını kaydetti. Bu işletmelerin kira ödediğini, istihdam sağladığını ve vergi verdiğini belirten Karamanlı, müzelerin turistleri bölgeye çeken en önemli unsurlar arasında yer aldığını dile getirdi.
Tur otobüsleriyle gelen ziyaretçilerin önce ahşap eserleri, ardından cam sanatlarını görmek için külliyeye getirildiğini anlatan Karamanlı, turistlerin müzeleri gezdikten sonra çevredeki esnaftan alışveriş yaptığını ifade etti.
Karamanlı, “Burada iki müze olmazsa bizim esnafımız iş yapamaz. Şimdi burası neden bu kadar aktif? Çünkü Odunpazarı bölgesi ciddi bir turizm bölgesi hâline geldi. Turistler buraları gezerken bizim esnafımızdan da alışveriş yapıyor” dedi.
Kira geliri ve belediyenin giderlerine dikkat çekti
Külliyenin mali yapısına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Karamanlı, kamuoyunda belediyenin kira gelirleri üzerinden yanlış bir algı oluştuğunu savundu.
Odunpazarı Belediyesinin Vakıflar Bölge Müdürlüğüne yaklaşık 120 bin lira kira ödediğini, külliyede faaliyet gösteren esnaftan ise yaklaşık 419 bin lira kira toplandığını belirten Karamanlı, bu rakamların belediyenin kâr ettiği şeklinde değerlendirilmesinin doğru olmadığını söyledi.
Belediyenin personel, güvenlik, temizlik, elektrik, su ve doğal gaz gibi giderleri karşıladığını anlatan Karamanlı, külliyede yaklaşık 17-18 kişinin çalıştığını ifade etti. Belediyenin üstlendiği ilave giderlerin kendi tahminine göre 1,5 milyon liraya yaklaştığını belirten Karamanlı, şöyle konuştu:
“Vakıflar Genel Müdürlüğü bu işi, belediye buradan 300 bin lira kâr ediyor gibi algılamış. Oysa belediyenin buraya benim tahminim 1,5 milyon liraya yakın ilave gideri var. Çünkü buradaki genel giderleri belediye karşılıyor.”
Karamanlı, külliyenin yalnızca kira geliri üzerinden değerlendirilmesinin işletme modelinin bütününü gözden kaçırdığını savunarak, müzelerin ve sanat merkezlerinin faaliyetlerini sürdürememesi durumunda bölgedeki ticari hareketliliğin de azalacağını ileri sürdü.
“Kadın girişimcilerin önünü kesiyorsunuz”
Külliyede faaliyet gösteren kadın girişimcilerin durumuna özellikle dikkat çeken Karamanlı, hükümetin genç ve kadın girişimcileri destekleme politikaları bulunduğunu hatırlattı. Yaklaşık 20 kadın esnafın burada işletmesini sürdürdüğünü belirten Karamanlı, müzelerin ve imalathanelerin kapatılmasının bu işletmeleri de doğrudan etkileyeceğini söyledi.
Yetkililerle görüştüklerini ve kendilerine esnafın faaliyetlerine devam edeceği, kira ödemelerinin ise Vakıflar Genel Müdürlüğüne yapılacağı yönünde bilgi verildiğini aktaran Karamanlı, bu konuda esnaf açısından bir sorun bulunmadığını ancak asıl meselenin müzelerin ve üretim alanlarının geleceği olduğunu ifade etti.
Karamanlı, “Biz yetkililerle görüştük. Yetkililer, ‘Sizin esnafınıza bir şey olmayacak. Esnafınız devam edecek, kirasını Vakıflar Genel Müdürlüğüne ödeyecek’ diyor. Tamam, bunda bir sıkıntı yok. Ama burada cam sanatları ve ahşap müzesi kapanırsa o külliye iş yapmaz. Bizim esnafımız iş yapamaz. Hatta o külliye ve o bölge tamamen canlılığını kaybeder” ifadelerini kullandı.
“Eskişehir turizmine yüzde 20-25 katkısı vardı”
Kurşunlu Külliyesi'nin Odunpazarı turizminin önemli merkezlerinden biri olduğunu belirten Karamanlı, bölgenin Eskişehir turizmine katkısının da büyük olduğunu savundu.
Külliyenin turistlerin ziyaret güzergâhında önemli bir yer tuttuğunu kaydeden Karamanlı, kendi değerlendirmesine göre bu bölgenin Odunpazarı turizminin Eskişehir turizmine katkısında yüzde 20-25 civarında payı bulunduğunu söyledi.
Karamanlı, “Ne güzel işleyen bir çark vardı. Odunpazarı bölgesi canlanmıştı, Eskişehir canlanmıştı. Turizme ciddi katkısı vardı, esnafa da katkısı vardı. Bence Eskişehir'e çok yazık oldu” dedi.
Vakıflar Genel Müdürlüğünün mevcut işletme modelini aynı şekilde sürdürebileceğine ilişkin endişelerini de dile getiren Karamanlı, külliyenin personel, bakım, güvenlik ve işletme giderlerinin önemli bir mali yük oluşturduğunu belirtti.
Tahliye sürecini anlattı: “Geç kaldık, çözemedik”
Kurşunlu Külliyesi'ndeki anlaşmazlığın geçmişine de değinen Karamanlı, belediye ile Vakıflar arasındaki kira ve sözleşme sürecinde yaşanan sorunların zamanında çözülemediğini söyledi.
Belediyenin sözleşme süresinin dolduğunu, kira artışı konusunda anlaşmazlık yaşandığını ve konunun Vakıflar Genel Müdürlüğüne taşındığını belirten Karamanlı, vatandaşların CİMER üzerinden yaptığı şikâyetlerin de sürece etki etmiş olabileceğini ifade etti.
Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt'un kira ve giderlerle ilgili açıklamalarını daha önce yeterince yapmadığını savunan Karamanlı, yaşanan iletişim eksikliğinin sorunun büyümesine neden olduğunu dile getirdi.
Karamanlı, “Tabii belediyenin de hataları var. Buranın sözleşme süresi gelmiş, Kazım Bey zam yapmamış. Konu Vakıflar Genel Müdürlüğüne iletilmiş. Vatandaşın CİMER'e yazdığı şikâyetler olmuş. Bunlar olabilir. Kazım Bey de aradaki farkı anlatmamış. İki gündür söylüyor, ‘Ben şunu ödüyorum, bunu ödüyorum’ diye. Sonuçta yazık oldu” diye konuştu.
Sürece sonradan dâhil olduğunu ve gelişmelerden önceden haberdar olmadığını belirten Karamanlı, Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği olarak daha erken bilgilendirilmeleri hâlinde arabuluculuk yapabileceklerini düşündüğünü söyledi.
Vali Erdinç Yılmaz ile görüştü
Tahliye sürecinin son aşamasında Eskişehir Valisi Dr. Erdinç Yılmaz ile görüştüğünü açıklayan Karamanlı, daha önce tahliyenin mahkeme sürecine kadar ertelendiğini ancak sonrasında yeni bir talimatla işlemin yeniden gündeme geldiğini anlattı.
Karamanlı, Vali Yılmaz'dan tahliye işleminin durdurulmasını istediğini ancak Valinin de bu konuda tek başına karar verebilecek durumda olmadığını ifade etti.
Sürecin kronolojisinde de önemli gelişmeler yaşandı. Odunpazarı Belediyesinin açtığı davanın ardından Kaymakamlık 30 Ekim'de tahliyeyi mahkemenin yürütmeyi durdurma talebine ilişkin kararına kadar bekletmişti. Ancak 2 Kasım'da gönderilen yeni yazıyla külliyenin 3 Kasım saat 11.00'de Vakıflar Bölge Müdürlüğüne teslim edilmesi istendi. 3 Kasım'da ise tahliye işlemleri kapsamında müzelerdeki eserler kayıt altına alındı ve müzelerin kapıları zincirle kilitlendi.
Karamanlı, yaşananların tek bir kişi veya kurumun sorumluluğuna indirgenemeyeceğini belirterek, “Burada hiç kimsenin tek başına suçu yok. Vakıflar ile Odunpazarı Belediyesi arasındaki anlaşmazlık sonucunda ortaya çıkan bir durum bu” değerlendirmesinde bulundu.
“Biz ne Kazım Kurtçuyuz ne AK Partiliyiz”
Açıklamalarının siyasi tartışmalara çekilmesinden rahatsızlık duyduğunu da dile getiren Karamanlı, Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı olarak herhangi bir siyasi partinin yanında değil, esnafın yanında olduklarını vurguladı.
Kurşunlu Külliyesi konusunda yaptığı değerlendirmelerin Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt'a destek olarak yorumlanmasına tepki gösteren Karamanlı, AK Parti'nin de Odunpazarı Belediyesinin de Eskişehir'e hizmet eden kurumlar olduğunu söyledi.
Karamanlı, “Biz ne Kazım Kurtçuyuz ne AK Partiliyiz ne de başka bir şeyiz. Biz esnaf teşkilatının başkanıyız. Ben burada 26 bin esnafı temsil eden kişiyim. Bizim için ikisi de kıymetli. AK Parti de kıymetli, Odunpazarı Belediyesi de kıymetli. Bunlar şehrimize hizmet ediyor” ifadelerini kullandı.
Dündar Ünlü'nün de belediyelerin külliyeyi işletebileceği yönündeki açıklamasına değinen Karamanlı, bu değerlendirmeyi doğru bulduğunu belirterek, konunun siyasi kimlikler üzerinden tartışılmasına karşı çıktı.
“Müzelerin kapısına kilit vuruldu, o kilit öyle kalır”
3 Kasım'da gerçekleştirilen tahliye işleminin ardından müzelerin ve imalathanelerin kapatılmasına dikkat çeken Karamanlı, esnafın kullandığı küçük işletmeler ile turistlerin ziyaret ettiği müzelerin birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini söyledi.
Külliyede esnafın faaliyet gösterdiği alanların yaklaşık beş metrekarelik işletmelerden oluştuğunu belirten Karamanlı, asıl turist çeken yerlerin müzeler ve üretim atölyeleri olduğunu vurguladı.
Cam sanatının üretim aşamalarını görmek için turistlerin bölgeye geldiğini anlatan Karamanlı, müzelerin kapatılmasının ziyaretçi akışını da olumsuz etkileyeceğini savundu.
“Herhalde bugün Vakıflar Genel Müdürlüğü kilidi vurmuş. Peki kim işletecek, kim açacak bu kilidi? Orada çalışan kadınlar açamaz. Kilit bizim esnafımızın çalıştığı yerlere vurulmadı tabii. Bizim esnafımızın çalıştığı yerler beşer metrekare. Kilit müzelere, imalathanelere vuruldu. O kilit öyle kalır” diyen Karamanlı, müzelerin yeniden açılmaması durumunda bölgenin eski hareketliliğini kaybedeceğini ileri sürdü.
Kadın girişimcilerle görüşecek
Karamanlı, açıklamasının devamında Kurşunlu Külliyesi'nde faaliyet gösteren kadın girişimcilerin kendisinden randevu aldığını ve konuyla ilgili görüşme gerçekleştireceklerini söyledi.
Esnafın bundan sonra nasıl hareket edeceği konusunda değerlendirmelerde bulunacaklarını belirten Karamanlı, girişimcilerin yaşadığı belirsizliğin giderilmesi gerektiğini ifade etti.
Esnafın ülkeye istihdam ve vergi yoluyla katkı sunduğunu, işletmelerinden elde ettikleri gelirle ailelerinin geçimini sağladığını hatırlatan Karamanlı, temsil ettiği kesimin haklarını savunmaya devam edeceklerini kaydetti.
“Bu şehrin bir abisi yok”
Açıklamasının en dikkat çeken bölümünde Eskişehir'de kurumlar arasındaki anlaşmazlıkların çözümü konusunda ortak bir irade ortaya konulamadığını savunan Karamanlı, kent adına üzüntüsünü dile getirdi.
Esnafın sorunlarını yetkililere aktaracak ve tarafları ortak noktada buluşturacak bir isim bulamadıklarını belirten Karamanlı, sözlerini şu ifadelerle tamamladı:
“Bence Eskişehir'e çok yazık oldu. Ben şunu söylemekten hiç çekinmiyorum. Bu şehrin bir abisi yok. Yazık oldu. Biz esnafın derdini anlatacak bir abi bulamadık. Bu şehrin bir abisi yok.
Ben Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanıyım. Hiç kimseyle bir bağımız yok. Bizim derdimiz esnaf. Esnaf ne yapıyor? Ülkesini, vatanını, milletini seviyor. Ülkesine istihdam sağlıyor, vergisini veriyor. Çoluğunun çocuğunun rızkını kazandığı parayla temin ediyor. Biz bu kesimi temsil ediyoruz. Ben onların başkanıyım.
Bu şehrin bir abisi yok. Bu şehrin bir abisi olmadığını biz biliyorduk. Bu süreçte bunu bir kez daha gördük.”
