Eskişehir Ticaret Borsasının ev sahipliğinde 3 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirilen program, “Sınai Mülkiyet Hakları ve Coğrafi İşaretler Farkındalığı Kızılinler Bal Kabağı Coğrafi İşaret Tescil Belgesi Takdim Töreni” adıyla düzenlendi. Programa Eskişehir Valisi Dr. Erdinç Yılmaz, AK Parti Eskişehir Milletvekili ve TBMM Yapay Zekâ Araştırma Komisyonu Başkanı Fatih Dönmez, Türk Patent ve Marka Kurumu Başkanı Prof. Dr. Muhammed Zeki Durak, Eskişehir Ticaret Borsası Başkanı Ahmet Oğuz, Eskişehir Ticaret Odası Başkanı Metin Güler, akademisyenler ve üreticiler katıldı.
Program kapsamında Eskişehir Ticaret Borsası ziyaret edilirken, kentteki yerel ürünlerin korunması, üreticilerin desteklenmesi ve coğrafi işaretlerin ekonomik değere dönüştürülmesi konuları ele alındı. Konuşmaların ardından Kızılinler Bal Kabağı’nın tescil belgesi, Türk Patent ve Marka Kurumu Başkanı Prof. Dr. Muhammed Zeki Durak tarafından Vali Erdinç Yılmaz ile Ticaret Borsası Başkanı Ahmet Oğuz’a takdim edildi. Katılımcılar daha sonra Eskişehir’in tescilli ürünlerinin sergilendiği alanı gezdi.
Kızılinler Bal Kabağı 2025 yılında tescillendi
Kızılinler Bal Kabağı’nın coğrafi işaret süreci, törenden önce tamamlandı. Eskişehir Ticaret Borsası tarafından 3 Aralık 2024 tarihinde yapılan başvuru, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 18 Ağustos 2025’te sonuçlandırıldı. Ürün, 1762 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak koruma altına alındı. 3 Kasım 2026’da gerçekleştirilen program ise daha önce tamamlanan tescilin belgesinin takdim edilmesi ve ürünün tanıtılması amacıyla düzenlendi.
Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret sicilinde ürünün adı “Kızılinler Bal Kabağı” olarak geçiyor. Coğrafi sınırı yalnızca Kızılinler Mahallesi ile sınırlı olmayan ürünün yetiştirilmesi ve üretim aşamalarının tamamı Eskişehir’in Tepebaşı ve Odunpazarı ilçelerinde gerçekleştiriliyor.
Kızılinler Bal Kabağı’nın özellikleri neler?
Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret sicil belgesindeki bilgilere göre Kızılinler Bal Kabağı, bilimsel adı Cucurbita moschata olan bir bal kabağı türü. Eskişehir’in Tepebaşı ve Odunpazarı ilçelerinde uzun yıllardır yetiştirilen ürün, özellikle Tepebaşı ilçesine bağlı Kızılinler Mahallesi’nde üretimin yaygınlaşması nedeniyle bu isimle anılıyor.
Ürünün dış kabuğu beyaz-gri renk ve tonlarında, iç kısmı ise sarı-turuncu renklerde bulunuyor. Sert yapılı ve kısmen tatlı olan Kızılinler Bal Kabağı; uzun silindirik, yuvarlak veya basık yuvarlak şekillerde yetişebiliyor. Uygun iklim ve toprak koşullarında 20 kilogramın üzerinde ağırlığa ulaşabiliyor. Meyve etindeki briks değeri ise en az yüzde 5 olarak tanımlanıyor.
Ürünün ayırt edici özelliklerinin oluşmasında yetiştirildiği bölgenin doğal koşulları da etkili oluyor. Porsuk Çayı’na yakın üretim alanları, serin ve karasal iklim, gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı ve güneşlenme koşulları kabağın özelliklerini belirleyen unsurlar arasında gösteriliyor.
Üretimde geleneksel tohum saklama yöntemi de dikkat çekiyor. Üreticiler, bir önceki hasat döneminde elde ettikleri kabaklardan sonraki ekim için tohum ayırıyor. İri ve dolgun çekirdekler seçilerek serin ve kuru koşullarda muhafaza ediliyor. Ekim işlemleri genellikle mayıs ayında gerçekleştiriliyor, hasat ise yaklaşık dört ay sonra, çoğunlukla eylül ayında başlıyor.
Kızılinler Bal Kabağı; kabak tatlısı, reçel, yemek ve börek yapımında kullanılıyor. Coğrafi işaret sicilinde üretim, hasat, depolama ve piyasaya arz aşamalarına ilişkin kurallar da yer alıyor. Ürünün tescilli adı ve mahreç işareti ambleminin ürün veya ambalaj üzerinde kullanılması gerekiyor. Denetimler, Eskişehir Ticaret Borsası koordinasyonunda İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla oluşturulan en az üç kişilik merci tarafından yılda en az bir kez gerçekleştiriliyor.
Eskişehir’de 5 ürün için daha başvuru süreci devam ediyor
Vali Erdinç Yılmaz, törende Eskişehir’de 15 coğrafi işaretli ürün bulunduğunu ve 5 ürünün daha başvuru sürecinin devam ettiğini açıkladı. Yılmaz’ın açıklamasında adı geçen yöresel değerler arasında şu ürünler bulunuyor:
-
İnönü manda kaymağı: İnönü ilçesinin yöresel ürünlerinden.
-
Halilbağı mühürlü kavunu: Halilbağı bölgesiyle anılan yöresel kavun.
-
Seyitgazi Sancar fasulyesi: Seyitgazi ilçesinin tarımsal değerlerinden.
-
Çukurca kozalak yoğurdu: Çukurca yöresiyle ilişkilendirilen geleneksel ürün.
Açıklamada toplam beş ürünün başvuru sürecinde olduğu belirtilirken, bu dört ürünün yanı sıra beşinci ürünün adı açık biçimde sıralanmadı.
Eskişehir’in gastronomi değerleri arasında yer alan Balaban Kebabı için ise coğrafi işaret başvuru sürecinin tamamlandığı ve tescil belgesinin beklendiği bildirildi. Böylece kentin yöresel lezzetlerinden Balaban Kebabı da tescil alması beklenen ürünler arasına girdi.
Eskişehir’in 15 coğrafi işaretli ürünü
Kızılinler Bal Kabağı’nın da yer aldığı Eskişehir’in tescilli ürünleri, kentin tarımsal, gastronomik ve kültürel değerlerini kapsıyor. Eskişehir’in coğrafi işaretli 15 ürünü şöyle sıralanıyor:
-
Eskişehir Lüle Taşı
-
Eskişehir Met Helvası
-
Eskişehir Simidi
-
Eskişehir Çiğböreği (Çibörek)
-
Kızılinler Bal Kabağı
-
Sivrihisar Arabaşı
-
Sivrihisar Cebesi
-
Sivrihisar Dövme Sucuğu
-
Sivrihisar Höşmerim Tatlısı
-
Sivrihisar Kelem Dolması
-
Sivrihisar Kilimi
-
Sivrihisar Muska Baklavası
-
Sivrihisar Sarkası
-
Sivrihisar İncili Küpe
-
Sorkun Çömleği
Vali Erdinç Yılmaz, tescilli ürünlerin 9’unun Sivrihisar’a ait olduğunu belirtti. Eskişehir’in 14 ilçesinin tamamının coğrafi işaret haritasında yer almasının hedeflendiğini ifade eden Yılmaz, yerel ürünlerin gastronomi, el sanatları ve geleneksel üretimle birlikte tanıtılmasının önemine dikkat çekti.
Tescil tek başına yeterli değil
Eskişehir Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Oğuz, Kızılinler Bal Kabağı’nın tescil edilmesinin üreticilerin emeğinin korunması ve yerel ürünlerin markalaşması açısından önem taşıdığını belirtti. Oğuz, tescille birlikte ürünün ulusal ve uluslararası pazarlarda tanınan bir değere dönüşmesi için yeni fırsatlar oluştuğunu ifade etti.
Eskişehir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Metin Güler ise coğrafi işaret belgesi almanın tek başına yeterli olmadığını, tescilli ürünlerin pazara kazandırılması gerektiğini vurguladı. Güler, Kızılinler Bal Kabağı’nın farklı ürünlere dönüştürülmesi, ambalajlanması ve coğrafi işaret etiketiyle raflarda yer alması gerektiğine dikkat çekti.
Türk Patent ve Marka Kurumu Başkanı Prof. Dr. Muhammed Zeki Durak da coğrafi işaretlerin ekonomik değere dönüştürülmesinin önemine işaret etti. Durak, Türkiye’de 1.912 coğrafi işaretli ürün bulunduğunu, Avrupa Birliği’nde tescil edilen Türk ürünlerinin sayısının ise 46’ya ulaştığını belirterek yerel değerlerin daha fazla tanıtılması gerektiğini söyledi.
Programda Eskişehir’in 14 ilçesinin tamamında coğrafi işaret potansiyeli taşıyan ürünlerin belirlenmesi, yerel üreticilerin desteklenmesi ve tescilli ürünlerin turizm faaliyetleriyle buluşturulması konuları da gündeme geldi. Kızılinler Bal Kabağı’nın tescilinin ardından üretiminin, tanıtımının ve pazarlama olanaklarının geliştirilmesiyle hem üreticilere ekonomik katkı sağlanması hem de Eskişehir’in yerel değerlerinin daha geniş pazarlara ulaştırılması hedefleniyor.
