Eskişehir’de küçükbaş hayvancılıkta önemli ekonomik kayıplara yol açan yeni doğan kuzu ölümlerini azaltmak amacıyla “Erken Tanı ile Kuzu Ölmüyor” projesi hayata geçiriliyor. Eskişehir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Hayvan Sağlığı Şube Müdürlüğü tarafından hazırlanan proje, Tarım ve Orman Bakanlığından yaklaşık 600 bin lira ödenek aldı. İlk etapta beş ilçede uygulanacak çalışma kapsamında özellikle kuzuların doğumdan sonraki ilk bir aylık dönemde karşılaştığı hastalıkların erken teşhis edilmesi hedefleniyor.
Eskişehir İl Tarım ve Orman Müdürü Yüksel Çil, kentteki kuzu kayıplarının boyutuna dikkat çekerek Eskişehir genelinde yaklaşık 1 milyon 250 bin kayıtlı koyun bulunduğunu, yılda ortalama 700 bin ila 800 bin kuzu doğduğunu söyledi. Çil, kuzu ölümlerinin yüzde 5 ila 10 arasında gerçekleştiğini belirterek bu oranlar üzerinden yılda yaklaşık 40 bin ila 60 bin kuzu kaybı yaşandığını ifade etti.
İlk etapta beş ilçede uygulanacak
Projenin ilk aşamada beş ilçede yürütülmesi planlanıyor. Eskişehir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Eskişehir-Bilecik Bölgesi Veteriner Hekimleri Odası arasında bu kapsamda iş birliği protokolü imzalandı. Projenin 2027-2028 yıllarında uygulanmasının planlandığı bildirildi.
Çalışmada İl Tarım ve Orman Müdürlüğü personelinin yanı sıra serbest veteriner hekimler de görev alacak. Veteriner hekimlerin, akademisyenlerin ve üniversitelerdeki uzmanların katılımıyla eğitim programları düzenlenecek. Eğitimlerin ardından saha çalışmalarına başlanarak yetiştiricilere ulaşılması hedefleniyor.
Kuzu ishallerinde hızlı teşhis öne çıkacak
Projenin temel çalışma alanlarından birini yeni doğan kuzularda görülen ishal vakaları oluşturuyor. Bu dönemde ortaya çıkan ishaller, kısa sürede ciddi sıvı kaybına neden olabiliyor. Hastalığın kaynağının belirlenmesi, doğru tedavi ve koruyucu önlemlerin uygulanması açısından önem taşıyor.
Eskişehir-Bilecik Bölgesi Veteriner Hekimleri Odası Başkanı Erdinç Yuva da projeye ilişkin değerlendirmesinde, kuzularda ishalin dışarıdan basit bir rahatsızlık gibi görülebileceğini ancak veteriner hekimlik açısından önemli riskler barındırdığını belirtti. Yuva, Escherichia coli (E. coli), rotavirüs, koronavirüs ve Cryptosporidium gibi etkenlerin yeni doğan kuzularda hastalığa yol açabildiğini, bu nedenle hızlı teşhisin önem taşıdığını ifade etti.
Yuva, sahada kullanılacak hızlı tanı kitlerinin hastalık etkenlerinin belirlenmesine katkı sağlayacağını aktarırken, Bakanlığın sağladığı destekle proje için gerekli altyapının hazırlandığını kaydetti.
Veterinerlik kaynaklarında da bu etkenlerin yeni doğan kuzu ishallerinin önemli nedenleri arasında bulunduğu belirtiliyor. Özellikle rotavirüs, koronavirüs, E. coli ve Cryptosporidium kaynaklı enfeksiyonlar, kuzularda ağır sıvı kaybına ve ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Bu nedenle hastalık etkeninin belirlenmesi, tedavi ve sürü düzeyinde alınacak önlemlerin planlanmasında önem taşıyor.
Ölümlerin yüzde 50-60 azaltılması hedefleniyor
İl Müdürü Yüksel Çil, erken tanı uygulamalarıyla kuzu ölümlerinin yüzde 50 ila 60 oranında azaltılabileceğini öngördüklerini söyledi. Çil, projenin ilk etapta beş ilçede uygulanacağını ancak hedeflerinin çalışmayı Eskişehir geneline yaymak ve Türkiye’ye örnek bir model oluşturmak olduğunu dile getirdi.
Çil, kayıpların azaltılmasının yalnızca hayvan sayısının korunması anlamına gelmediğini, üreticilerin ekonomik açıdan güçlenmesine de katkı sağlayacağını vurguladı. Kuzu ölümlerinin azalmasıyla yetiştiricilerin gelir kaybının önüne geçilmesi, küçükbaş hayvancılığın gelişmesi ve hayvansal üretimde verimliliğin artırılması amaçlanıyor.
İl Müdürü Çil, hayvan kayıplarının önlenmesinin ülkenin hayvancılık kapasitesine de katkı sunacağını belirterek, üretimdeki kayıpların azaltılmasının ithalat ihtiyacının düşürülmesine yardımcı olabileceğini ifade etti.
Türkiye’de kuzulara yönelik ilk uygulama olduğu belirtildi
Yüksel Çil, benzer çalışmaların büyükbaş hayvanlarda ve buzağılarda yürütüldüğünü ancak kuzulara yönelik bu projenin Türkiye’de ilk kez Eskişehir’de uygulandığını söyledi. Projenin başarılı olması halinde kentteki küçükbaş hayvancılık faaliyetlerine önemli katkı sunmasını beklediklerini belirten Çil, çalışmada görev alacak kamu personeline, serbest veteriner hekimlere, akademisyenlere ve Veteriner Hekimler Odasına teşekkür etti.
Eskişehir’deki küçükbaş hayvancılık açısından projenin hedefi, doğum sonrası ilk haftalarda ortaya çıkan hastalıkların erken aşamada belirlenmesi ve yetiştiricilerin zamanında veteriner hekim desteğine ulaşması. Böylece hem kuzu kayıplarının hem de bu kayıpların üreticiye getirdiği ekonomik yükün azaltılması amaçlanıyor.
