ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile Suudi Arabistan arasında 30 yıl sürecek nükleer iş birliği anlaşmasını resmen onayladı. ABD basınında yer alan haberlere göre anlaşma kapsamında Washington yönetimi, Suudi Arabistan'ın sivil nükleer enerji programının geliştirilmesine destek verecek.
ABD merkezli The Wall Street Journal'ın haberine göre iki ülke, önümüzdeki iki yıl boyunca ortak teknik çalışma yürüterek Suudi Arabistan'da uranyum zenginleştirmenin ticari açıdan gerekli olup olmadığını değerlendirecek.
Uranyum Zenginleştirmede "Kara Kutu" Sistemi
Habere göre değerlendirme olumlu sonuçlanırsa, uranyum zenginleştirme tesisinde kullanılacak hassas teknolojilerin Suudi Arabistan'a doğrudan aktarılmasını engelleyecek "kara kutu" sistemi ABD tarafından kurulacak.
ABD'nin zenginleştirme faaliyetine onay vermemesi halinde ise Suudi Arabistan'ın 10 yıl boyunca kendi başına ya da başka bir yabancı ortakla uranyum zenginleştirme çalışması yapamayacağı belirtildi.
Washington yönetiminin bu yöntemle Suudi Arabistan'ın nükleer programı üzerinde etkin denetim sağlamayı ve programın askeri amaçlarla kullanılmasını önlemeyi hedeflediği ifade edildi.
Haberde ayrıca Suudi Arabistan'ın, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) daha kapsamlı denetimler öngören "Ek Protokol"ünü henüz kabul etmediği, ABD yönetiminin ise ikili denetim mekanizmasının yeterli olacağını savunduğu aktarıldı.
Anlaşma Bugün İmzalanabilir
The Wall Street Journal'ın haberine göre Trump, anlaşmayı geçen hafta onayladı. Anlaşmanın ABD Enerji Bakanı Chris Wright ile Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman bin Abdülaziz Al Suud tarafından imzalanması bekleniyor.
Reuters: Güvenlik Maddeleri Yer Almıyor
İngiltere merkezli Reuters'ın ismi açıklanmayan iki kaynağa dayandırdığı haberinde ise anlaşmada, nükleer programın silah geliştirme amacıyla kullanılmasını engelleyecek güvenlik hükümlerinin yer almadığı iddia edildi.
Haberde, Trump yönetiminin anlaşmayı önümüzdeki günlerde ABD Kongresi'ne, iki ülke arasında imzalanan "123 Anlaşması" kapsamında sunmayı planladığı belirtildi.
Uzmandan Nükleer Yayılma Uyarısı
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesinden Sorumlu eski Bakan Yardımcısı Robert Einhorn, anlaşmanın ABD'nin nükleer sektörünü güçlendirebileceğini ve Suudi Arabistan'ın nükleer programında Rusya ile Çin'in etkisini sınırlayabileceğini söyledi.
Ancak Einhorn, uranyum zenginleştirmeye yönelik yeterli kısıtlamaların bulunmaması halinde anlaşmanın Orta Doğu'da ve diğer bölgelerde nükleer silahların yayılması riskini artırabileceği uyarısında bulundu.
Suudi Arabistan ise nükleer enerji programının ülkenin enerji ihtiyacını karşılayacağını, iç tüketimde kullanılan petrol miktarını azaltarak daha fazla petrol ihracatı yapılmasına ve ekonomik gelirlerin artırılmasına katkı sağlayacağını savunuyor.
