Polonya’da Anayasa Mahkemesi yönetimine yönelik görevden uzaklaştırma kararı, hükümet ile muhalefet arasındaki yargı krizini yeni bir aşamaya taşıdı. Mahkeme Başkanı Bogdan Święczkowski ve Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochański hakkında bir ay süreyle görevlerinden uzaklaştırılmalarına ilişkin karar alınırken, gelişmelerin ardından Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki Senegal ziyaretini yarıda bıraktı.
Mahkemenin internet sitesinde yayımlanan açıklamada, iki ismin Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun toplanmasını engellediği ve mahkemede görev yapacak hâkim heyetlerini kanuna aykırı şekilde belirlediği öne sürüldü. Kararın, Genel Mahkemelerin Yapısına İlişkin Kanun'un 130. maddesine dayandırıldığı bildirildi.
Mahkeme yönetiminde değişiklik kararı
Görevden uzaklaştırma kararını Anayasa Mahkemesi hâkimi Anna Korwin-Piotrowska'nın aldığı belirtildi. Korwin-Piotrowska'nın, mahkemedeki kıdemi nedeniyle geçici olarak kurumun yönetimini üstlendiği aktarıldı.
Polonya Adalet Bakanı ve Başsavcı Waldemar Żurek de Święczkowski ve Sochański'nin dokunulmazlıklarının kaldırılması ve cezai sorumluluklarının değerlendirilmesi amacıyla 50 ciltlik soruşturma dosyasını Anayasa Mahkemesine ilettiğini açıkladı.
Ancak mahkemenin resmî sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, internet sitesinin hukuka aykırı şekilde ele geçirildiği ileri sürüldü. Aynı açıklamada Święczkowski'nin hâlâ mahkeme başkanı, Sochański'nin ise başkan yardımcısı olduğu savunularak yaşananlar darbe girişimi olarak nitelendirildi. Böylece mahkemenin yönetimi ve kararların hukuki geçerliliği konusunda karşılıklı açıklamalar gündeme geldi.
Cumhurbaşkanı Nawrocki Senegal uçuşunu yarıda kesti
Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Senegal'e gerçekleştireceği resmî ziyaret için uçaktayken ülkedeki gelişmelerden haberdar oldu. Nawrocki, gelişmeler üzerine uçuşunu yarıda keserek Polonya'ya dönme kararı aldı.
Cumhurbaşkanı sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Böyle bir zamanda Cumhurbaşkanı'nın Polonya'da olması gerekiyor. Senegal'e uçuşumu yarıda kesiyorum. Geri dönüyorum” ifadelerini kullandı.
Başbakan Tusk: Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek görevimiz
Polonya Başbakanı Donald Tusk ise yaşanan gelişmelere ilişkin açıklamasında hükümetin adımlarını hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etme çabası olarak değerlendirdi.
Tusk, “Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek bizim görevimizdir. PiS iktidarının yıllarca süren hukuksuzluğunun ardından bu zor, zaman zaman sancılı bir süreçtir ve kararlı adımlar atılmasını gerektirir. Başka bir yol yok” ifadelerini kullandı.
Anayasa Mahkemesi önünde protesto: 3 kişi gözaltında
Görevden uzaklaştırma kararına ana muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) yöneticileri tepki gösterdi. PiS Genel Başkanı Jarosław Kaczyński ve parti temsilcilerinin de aralarında bulunduğu kişiler Anayasa Mahkemesi binası önünde toplandı.
Mahkeme çevresinde geniş güvenlik önlemleri alan polis, binaya girmeye çalışan üç kişiyi gözaltına aldı. Associated Press'in aktardığına göre bazı göstericiler mahkemenin çevre güvenlik hattını aşmaya çalıştı ve polise çeşitli cisimler attı.
Yargı krizi 2015'ten bu yana devam ediyor
Polonya'daki gerilimin arka planında, 2015 yılından bu yana devam eden Anayasa Mahkemesi hâkimlerinin atanmasına ilişkin siyasi ve hukuki anlaşmazlık bulunuyor.
2015-2023 yılları arasında iktidarda bulunan Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) dönemindeki yargı düzenlemeleri, mahkemenin bağımsızlığı konusunda Avrupa Birliği kurumları ve Avrupa yargı organlarının eleştirilerine neden olmuştu.
2023'te iktidara gelen Donald Tusk liderliğindeki hükümet, yargı sisteminde reform ve hukukun üstünlüğünün yeniden tesis edilmesi hedefini açıklamıştı. Ancak Cumhurbaşkanı Nawrocki ile hükümet arasında hâkim atamaları ve mahkemenin yapısı konusunda yaşanan anlaşmazlıklar süreci çıkmaza sürükledi.
Son gelişmelerle birlikte Polonya'da yargı bağımsızlığı, anayasal düzen ve devlet kurumlarının yetkileri etrafındaki tartışmalar yeniden alevlendi.
