TAHRAN’DAN ATEŞKESE RET, 10 ŞARTLI KARŞI HAMLE
Orta Doğu’da savaşın seyrini değiştirebilecek kritik bir gelişme yaşandı. İran basınına göre Tahran yönetimi, ABD tarafından aracı ülkeler üzerinden iletilen 45 günlük geçici ateşkes teklifini reddetti.
Bunun yerine İran, savaşın tamamen sona ermesini hedefleyen ve özellikle Hürmüz Boğazı güvenliği başta olmak üzere 10 maddelik kapsamlı bir şart listesi sundu.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİN MERKEZİNDE
Küresel enerji ticaretinin kilit noktası olan Hürmüz Boğazı, müzakerelerin en kritik başlığı olarak öne çıkıyor.
ABD tarafı boğazın derhal açılmasını isterken, İran ise:
- Güvenli geçiş protokollerinin oluşturulması
- Bölgesel güvenlik garantileri
- Nihai anlaşma olmadan kalıcı adım atılmaması
şartlarını masaya koydu.
45 GÜNLÜK ATEŞKES PLANI NEYDİ?
ABD basınına yansıyan bilgilere göre taraflar arasında iki aşamalı bir plan konuşuluyordu:
- İlk aşama: 45 günlük geçici ateşkes
- İkinci aşama: Kalıcı barış için kapsamlı müzakereler
Ancak Tahran yönetimi, bu sürenin kendi stratejik kozlarını zayıflatabileceği gerekçesiyle teklife mesafeli yaklaştı.
TÜRKİYE DAHİL 3 ÜLKE MASADA
Diplomasi trafiğinde dikkat çeken bir diğer başlık ise arabulucular oldu.
Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın sürece aktif şekilde dahil olduğu, görüşmelerin bu ülkeler üzerinden yürütüldüğü belirtildi.
ABD adına Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi arasında dolaylı mesajlaşmaların sürdüğü ifade edildi.
SAVAŞ MI, SON FIRSAT MI?
ABD basını, olası bir anlaşmanın 48 saat içinde çıkma ihtimalinin düşük olduğunu ancak bunun savaşın büyümesini önlemek için “son fırsat” olarak görüldüğünü yazdı.
Ayrıca ABD ve İsrail’in İran’ın enerji altyapısına yönelik olası bir saldırı planını hazır tuttuğu da iddialar arasında.
TRUMP SÜREYİ UZATTI
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a tanınan süreyi 8 Nisan’a kadar uzattı. Daha önce yaptığı açıklamada, “Salı günü kritik” diyerek anlaşma için son tarih vermişti.
TAHRAN’IN STRATEJİSİ NET: KALICI BARIŞ
Kulislere göre İran, geçici ateşkes yerine:
- Kalıcı ve bağlayıcı bir anlaşma
- Yaptırımların net şekilde ele alınması
- Nükleer faaliyetler ve bölgesel güvenlik konularının birlikte çözülmesi
şartlarında ısrar ediyor.
ANALİZ: KRİZ NEREYE GİDİYOR?
Uzmanlara göre süreç üç senaryoya evrilebilir:
- Kısa süreli ateşkes ve müzakerelerin uzaması
- Diplomatik çöküş ve askeri gerilimin tırmanması
- Kapsamlı ama zor bir barış anlaşması
Mevcut tablo ise tarafların henüz orta noktada buluşamadığını gösteriyor.
