ABD ile İran arasında yeniden tırmanan askeri gerilim, küresel piyasalarda sert fiyat hareketlerine neden oldu. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) İran Devrim Muhafızları'na yönelik yeni operasyon başlattığını açıklamasının ardından yatırımcıların odağı Hürmüz Boğazı'na ve enerji arzına çevrildi.
ABD'nin saldırıları, İran'ın ticari gemilere ve bölgedeki Amerikan güçlerine yönelik saldırı girişimlerinin ardından geldi. İran'ın Hürmüz Boğazı çevresinde deniz mayınlama faaliyetlerine giriştiği yönündeki ABD iddiaları da gerilimin tırmanmasında etkili oldu.
Brent petrol 94 dolara dayandı
Savaş riskinin yeniden yükselmesi, petrol fiyatlarında sert hareketi beraberinde getirdi.
Brent petrolün varil fiyatı gün içinde yaklaşık yüzde 4 yükselerek 93,93 dolara kadar çıktı. ABD tipi Batı Teksas petrolü (WTI) ise 89,48 doları gördü.
Petroldeki yükselişin temel nedeni, Hürmüz Boğazı'ndaki çatışmaların enerji sevkiyatını aksatabileceği endişesi oldu. Dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan boğazda yaşanabilecek uzun süreli bir kesinti, küresel petrol arzı açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.
İran tarafı da kendi petrol ihracatının engellenmesi halinde Körfez'deki petrol akışını bloke edebileceği mesajını verdi. Bu açıklama, piyasalardaki arz endişelerini daha da artırdı.
Altın neden düştü?
Jeopolitik gerilim genellikle altın fiyatlarını destekleyen önemli unsurlardan biri olarak görülürken, bu kez piyasalarda farklı bir tablo ortaya çıktı.
Savaş haberlerinin ardından altın fiyatlarında sert satışlar görüldü. Yatırımcıların piyasalardaki riskleri yeniden fiyatlaması ve petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişin enflasyon ile faiz beklentileri üzerindeki olası etkileri, altındaki satış baskısında etkili oldu.
Böylece piyasalar, aynı anda hem petrolde sert yükselişi hem de altında düşüşü fiyatlamaya başladı.
Akaryakıtta zam alarmı
Brent petrolün 90 dolar seviyesinin üzerine çıkması Türkiye açısından da yakından takip ediliyor.
Petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin kalıcı hale gelmesi durumunda, döviz kuru ve vergi unsurlarıyla birlikte Türkiye'deki benzin ve motorin fiyatlarında yeni zam ihtimali güçlenebilir.
Nitekim Brent petrol, ABD-İran geriliminin önceki aşamalarında da hızlı yükselişler yaşamıştı. Haziran sonunda yaklaşık 73 dolara kadar gerileyen Brent, Hürmüz Boğazı'ndaki yeni gerilimle yeniden 90 doların üzerine çıktı.
Trump'tan "daha büyük saldırı" tehdidi
Piyasaların gözü yalnızca petrol fiyatlarında değil, Washington-Tahran hattından gelecek yeni açıklamalarda da.
ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın ABD'ye karşı misillemede bulunması halinde çok daha büyük saldırılar düzenleneceği uyarısında bulundu. Trump, son saldırıları "haklı" olarak nitelendirirken İran'ın karşılık vermemesi gerektiğini söyledi.
Bu açıklama, çatışmanın daha da büyüyebileceği endişelerini artırdı.
Hürmüz Boğazı kritik eşik
ABD ile İran arasındaki çatışmanın seyri açısından Hürmüz Boğazı kritik önem taşıyor. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik güzergâhta yaşanabilecek uzun süreli bir aksama, yalnızca petrol fiyatlarını değil; akaryakıttan ulaşıma, üretim maliyetlerinden enflasyona kadar çok geniş bir alanı etkileyebilir.
ABD'nin yeni saldırıları ve İran'ın olası misillemesi nedeniyle piyasalarda önümüzdeki günlerde yüksek oynaklık bekleniyor.
Piyasaların gözü şimdi Hürmüz'de
ABD-İran çatışmasının genişleyip genişlemeyeceği, Hürmüz Boğazı'ndaki petrol trafiğinin devam edip etmeyeceği ve Trump'ın tehditlerinin yeni bir askeri operasyona dönüşüp dönüşmeyeceği, petrol ve altın başta olmak üzere küresel piyasaların yönünü belirleyecek.
Brent petrolün 94 dolara yaklaşmasıyla birlikte Türkiye'de ise gözler akaryakıt fiyatlarına çevrildi. Gerilimin devam etmesi halinde benzin ve motorin fiyatlarında yeni zam beklentisi güçlenebilir.
