Kırılgan Dünyada Hayatta Kalma Rehberi: Kim Bu "İyi İnsan"?

Yayınlanma Tarihi : 25 Nisan 2026, 15:55

EMRE ZİYA YAZGAN

İyi insan kimdir diye başlayalım. Çoğu zaman birinin "iyi" olduğunu söylemek için onun hayat kurtarmasını veya devasa fedakarlıklar yapmasını bekleriz. Oysa gerçek iyilik, çok daha temel ve sarsılmaz bir ölçüye dayanır: Kendisine ve başkalarına zarar vermeyen kişi iyi insandır. Hatta bir adım daha ileri gidelim; zarar vermemek, faydalı olmaya çalışmaktan çok daha öncelikli bir ahlaki duruştur.
İnsan ilişkilerindeki o hassas dengeleri, Dr. Anooshirvan Miandji’nin meşhur züccaciye dükkanı metaforu üzerinden okumalıyız. İlişkilerimiz, yılların emeğiyle raflara dizilmiş porselenler gibidir; değerlidir ama bir o kadar da kırılgandır. Bu dükkanı asıl yıkan şey, sineklerin vızıltısı ve boğaların paniğidir. Sinek dediğimiz unsur; bir safsata, bir önyargı ya da bir batıl inançtan ibarettir. Sinek fiziksel olarak güçsüzdür, bir fincanı bile yerinden oynatamaz. Ancak gider bir boğanın kulağına fısıldar.
İşte o boğa, beyni donanım olarak var olan ama aklı yazılım olarak henüz yüklenmemiş, sadece tepki veren cahil tarafımızı temsil eder. Kulağına kaçan o küçük önyargı sineğiyle paniğe kapılan boğa, dükkanı saniyeler içinde harabeye çevirir. Eğer zihinsel kelime dağarcığınız 200 ile sınırlıysa, 2000 kelimeyle kurulan o medeniyet dükkanını asla anlayamazsınız. Zihninizde bir kavram yoksa, dışarıdan gelen bilgi ya sizi teğet geçer ya da alnınıza çarpıp geri döner.
Gerçekten iyi bir insan olmak, kulağındaki o sinek vızıltısına rağmen dükkanı yıkmayan, yani kendi duygusal dürtülerini akıl süzgecinden geçirebilen bir irade sergilemektir. Ahlakın mantıktan önce geldiğini unutmayın. Mantık bir çıkar peşinde her şeyi saptırabilir ama ahlak size neyi "yapmayacağınızı" öğretir. Uzmanı olmadığınız kışkırtmalar karşısında bir kenara çekilip sessizce beklemek, porselenleri korumak adına yapabileceğiniz en asil harekettir. Unutmayın, dükkanın selameti boğanın kaba kuvvetinde değil, aklın sabrında ve nezaketindedir.