Kanserle mücadelede çığır açabilecek bir gelişme İngiltere’den geldi. Oxford Üniversitesi ile biyoteknoloji şirketi Moderna iş birliğiyle geliştirilen yeni nesil mRNA aşısının, kanser oluşmadan önce hastalığı önlemeyi hedeflediği açıklandı.
Covid-19 salgını sırasında yaygın olarak kullanılan mRNA teknolojisinin ilk kez kanseri önleme amacıyla kullanılacağı çalışmada, özellikle genetik olarak yüksek risk taşıyan bireyler hedef alınıyor. İlk hasta uygulamalarının bu yaz başlaması planlanıyor.
Hedefte Lynch Sendromu Var
Araştırmacılar, aşının öncelikli olarak "Lynch sendromu" adı verilen kalıtsal genetik bozukluğa sahip bireylerde kullanılacağını belirtiyor. Bu sendrom, DNA hasarlarını onaran genlerdeki bozukluk nedeniyle ortaya çıkıyor ve kişilerin yaşam boyu kanser riskini ciddi ölçüde artırıyor.
Uzmanlara göre Lynch sendromuna sahip kişilerde bağırsak kanseri riski yüzde 80'e kadar çıkarken, rahim, yumurtalık, mide ve pankreas kanserleri açısından da yüksek risk bulunuyor. İngiltere’de yaklaşık her 300 kişiden birinde görülen bu genetik durumun çoğu zaman teşhis edilemediği belirtiliyor.
Bağışıklık Sistemi Kanseri Önceden Tanıyacak
Yeni aşı, bağışıklık sistemine kanser öncesi hücresel değişimleri tanımayı öğreten genetik talimatlar gönderiyor. Böylece vücut, kansere dönüşme potansiyeli taşıyan hücreleri erken aşamada tespit ederek yok edebilecek.
Bilim insanları, aşının doğrudan tedavi amaçlı değil, önleyici bir yöntem olarak geliştirildiğini vurguluyor. Gerekli görülmesi halinde belirli aralıklarla hatırlatma dozları uygulanabilecek.
Daha Geniş Kullanımın Önünü Açabilir
Bu yaz başlayacak ilk klinik aşamada aşının güvenliği ve uygun dozajı değerlendirilecek. Daha geniş katılımlı ikinci faz çalışmalarının ise 2027 yılında gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Araştırmacılar, elde edilecek sonuçların yalnızca Lynch sendromlu bireyler için değil, gelecekte farklı kanser türlerine karşı geliştirilecek koruyucu aşıların da önünü açabileceğini belirtiyor. Ayrıca daha önce kanser tedavisi görmüş kişilerde hastalığın yeniden ortaya çıkma riskini azaltma potansiyeli de araştırılıyor.
