Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile Seyitgazi Belediyesi iş birliğinde, “2026 Eskişehir Yılı” vizyon projeleri kapsamında hayata geçirilen Çiftçi Destekleme ve Eğitim Merkezi (ÇİDEM), Seyitgazi Taşlıkköy’de düzenlenen törenle hizmete açıldı. Tarımsal üretim, uygulamalı eğitim, deneme çalışmaları ve ürün işleme faaliyetlerini aynı merkezde buluşturan ÇİDEM’in, Eskişehir’de tarımsal üretimin geliştirilmesine ve çiftçilerin yeni üretim modelleriyle buluşturulmasına katkı sağlaması hedefleniyor.
Açılış törenine Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce, Seyitgazi Kaymakamı Akgün Corav, Seyitgazi Belediye Başkanı Uğur Tepe, Tepebaşı Belediye Başkanı Ahmet Ataç, Çifteler Belediye Başkanı Zehra Konakcı, YENİ Parti Eskişehir İl Başkanı Talat Yalaz, ESOGÜ Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Onur Koyuncu, YENİ Parti önceki dönem Tarımdan Sorumlu Gölge Bakanı Sencer Solakoğlu, belediye bürokratları, çiftçiler, üreticiler, oda ve birlik temsilcileri ile çok sayıda vatandaş katıldı.
Taşlıkköy’de faaliyet gösterecek merkez, üreticilerin farklı tarımsal üretim modellerini kendi bölgelerinin iklim ve toprak koşullarında görmelerine, uygulamalarını incelemelerine ve sonuçlarını değerlendirmelerine imkan sağlayacak şekilde tasarlandı.
ÇİDEM bünyesinde örtü altı ve açık alanda sebze yetiştiriciliğinden topraksız çilek üretimine, tıbbi ve aromatik bitkilerden üzümsü meyvelere ve meyve bahçelerine kadar farklı üretim alanları oluşturuldu. Küçük ölçekli deneme bahçeleri ve uygulama parsellerinde farklı ürün, çeşit ve yetiştirme yöntemlerinin denenmesi planlanıyor.
Merkezde üretimin yanı sıra ürünlerin hasat sonrasında değerlendirilmesine yönelik çalışmalar da yapılacak. Kurulan gıda kurutma ve distilasyon üniteleriyle tarımsal ürünlerin katma değerli ürünlere dönüştürülmesine yönelik uygulamalar gerçekleştirilecek.
ÇİDEM’in açılışında konuşan Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce, merkezin “2026 Eskişehir Yılı” kapsamında planlanan önemli projelerden biri olduğunu söyledi.
Ünlüce, “2026, plakamız 26 ve Eskişehir yılı olarak ilan ettiğimiz bu yılın en önemli açılışlarından birisinde bir aradayız.” diyerek başladığı konuşmasında, yıl başında düzenlenen lansmanla 2026 yılı içerisinde hayata geçirilecek projeleri kamuoyuyla paylaştıklarını hatırlattı.
ÇİDEM’in de bu projeler arasında yer aldığını belirten Ünlüce, merkezin geçmişinin 2022 yılında başlayan Taşlık Çiftlikköy Projesi’ne dayandığını söyledi. Projenin zaman içerisinde geliştirilerek daha kapsamlı bir yapıya kavuşturulduğunu ifade eden Ünlüce, BEBKA’nın sağladığı desteğin de sürecin önemli parçalarından biri olduğunu dile getirdi.
ÇİDEM’in yalnızca Seyitgazi’deki üreticilere hizmet verecek bir tesis olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Ünlüce, merkezin Eskişehir genelindeki çiftçiler ve tarıma ilgi duyan vatandaşlar için kullanılacağını belirtti.
Ünlüce, “12 kırsal ilçemiz, Odunpazarı ve Tepebaşı Belediyelerimizin kırsal mahalleleri ile kentte yaşayıp tarıma ve hayvancılığa ilgi duyan herkesin yararlanacağı, yaşayan bir merkez olacak. Gerçek bir eğitim, öğretim ve üretim merkezi olacak. Aslında çiftçinin tam da ihtiyacı olan bir yer olacak burası.” ifadelerini kullandı.
Eskişehir’in tarım ve hayvancılık alanında güçlü bir geçmişe sahip olduğunu belirten Ünlüce, kentte Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren tarımsal araştırma ve üretim konusunda önemli çalışmalar yapıldığını söyledi.
Eskişehir’de ilk tohum ıslah merkezlerinden birinin kurulmasına, kuru tarımla ilgili deneme çalışmalarına, şeker fabrikasına ve köy enstitüsü geçmişine dikkat çeken Ünlüce, Ali Numan Kıraç’ı da anarak, “Ne mutlu bizlere, ne mutlu Eskişehir’e.” dedi.
ÇİDEM’in bu geçmişin devamı niteliğinde önemli bir merkez olduğunu ifade eden Ünlüce, “O yüzden bu kadar kapsamlı bir Çiftçi Destekleme ve Eğitim Merkezini kurmak da Eskişehir’e, bize yakışırdı diyorum.” ifadelerini kullandı.
Ünlüce, merkezin Türkiye genelinde örnek gösterilen bir yapıya dönüşmesini istediklerini belirterek, “Burada kurduğumuz merkez için sevgili Sencer Solakoğlu’ndan da söz alalım. Hiç elini buradan çekmesin, bilgisini ve emeğini bizden eksik etmesin. Çünkü biz buranın bütün Türkiye’ye ilham verecek bir merkez olmasını istiyoruz. Bu iddiayla yola çıktık ve bu iddiayla zaten çok çalışıyoruz. Ama daha çok çalışmaya devam edeceğiz.” diye konuştu.
Seyitgazi Belediye Başkanı Uğur Tepe de ÇİDEM’in ilçenin yanı sıra Eskişehir tarımı açısından önemli bir merkez olacağını belirtti.
Taşlık Çiftlikköy Projesi’nin 2022 yılında BEBKA desteği ve Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin ortaklığıyla hayata geçirildiğini anlatan Tepe, tarım ve üreticilerin değişen ihtiyaçları doğrultusunda alanın geliştirilerek ÇİDEM’e dönüştürüldüğünü söyledi.
12 Şubat 2026 tarihinde Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile imzalanan ÇİDEM Protokolü kapsamında projeye yeni bir fonksiyon kazandırıldığını belirten Tepe, merkezin yalnızca üretim yapılan bir tesis olmayacağını vurguladı.
Tepe, “ÇİDEM’i yalnızca üretim yapılan bir tesis olarak değil; bilginin toprakla, teknolojinin üreticiyle, tecrübenin ise yeni nesillerle buluşacağı yaşayan bir merkez olarak görüyoruz.” dedi.
Seyitgazi’nin geniş tarım arazileri ve köklü üretim kültürüyle tarım açısından önemli bir ilçe olduğunu belirten Tepe, üreticilerin değişen koşullara uyum sağlamasını ve yeni üretim modelleriyle tanışmasını öncelikleri arasında gördüklerini söyledi.
ÇİDEM’de üreticilerin farklı tarımsal üretim modellerini doğrudan yerinde görme, inceleme ve sonuçlarını karşılaştırma fırsatı bulacağını ifade eden Tepe, tıbbi ve aromatik bitkilerden üzümsü meyvelere, sebze ve meyvecilikten topraksız çilek yetiştiriciliğine ve sera uygulamalarına kadar farklı alanlarda çalışmalar yapılacağını kaydetti.
Merkezde oluşturulan deneme bahçeleri ve uygulama parsellerinde farklı ürünlerin, çeşitlerin ve yetiştirme yöntemlerinin Eskişehir’in iklim ve toprak koşullarında denenmesinin planlandığını belirten Tepe, elde edilen sonuçların kayıt altına alınacağını söyledi.
Tepe, tarımda yalnızca üretim miktarının değil, su kullanımı, üretim maliyetleri, iklim değişikliğine uyum, ürünün nasıl değerlendirileceği ve çiftçinin ekonomik kazancının da dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
ÇİDEM’in temel yaklaşımının “üretmek, işlemek, değer katmak ve değerlendirmek” olduğunu belirten Tepe, merkezde bulunan kurutma ve distilasyon tesislerinin de bu anlayışın önemli bir parçası olduğunu söyledi.
Üreticilerin yetiştirdiği ürünleri yalnızca hasat etmekle kalmayıp hasat sonrasında değerlendirmelerini de desteklemek istediklerini dile getiren Tepe, böylece ürünlerin raf ömrünün uzatılması, katma değerinin artırılması ve üreticinin ekonomik kazancının geliştirilmesinin amaçlandığını kaydetti.
ÇİDEM’de bitkisel üretimin yanı sıra hayvansal üretime yönelik uygulamaların da gerçekleştirileceğini belirten Tepe, küçükbaş hayvan yetiştiriciliği için oluşturulan alanlarda uygulamalı çalışmalar yapılacağını, kanatlı hayvan yetiştiriciliğine yönelik alanlarda da farklı üretim modellerinin ele alınacağını söyledi.
Merkezin önemli işlevlerinden birinin de eğitim olacağını vurgulayan Tepe, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Ziraat Mühendisleri Odası ile yapılacak iş birlikleri kapsamında çiftçiler, kadın üreticiler ve gençlere yönelik uygulamalı eğitimler düzenleneceğini belirtti.
Tepe, üniversite öğrencilerinin teorik bilgilerini uygulamayla buluşturabilecekleri, eğitim ve staj çalışmalarını gerçekleştirebilecekleri bir alan oluşturulacağını da ifade etti.
Merkezin çocuklar ve gençler açısından da önemli bir eğitim alanı olacağını söyleyen Tepe, kıl çadırların eğitim, atölye, üretici buluşmaları ve tarımsal farkındalık çalışmalarında kullanılacağını belirtti.
ÇİDEM’in kapılarının 7’den 70’e tüm vatandaşlara açık olacağını dile getiren Tepe, çocukların toprağı tanımasını ve üretimin aşamalarını yerinde görmesini önemsediklerini söyledi.
Tepe, “İstiyoruz ki çocuklarımız toprağa yabancı kalmasın.” ifadelerini kullanırken, üreticilerin de yeni bir ürün veya üretim yöntemini kendi tarlalarında uygulamadan önce ÇİDEM’de deneyebileceklerini kaydetti.
“ÇİDEM; üreticimiz ile bilgiyi, tarım ile teknolojiyi, çiftçimizin yıllara dayanan tecrübesi ile bilimin imkânlarını aynı noktada buluşturacak.” diyen Tepe, 2022 yılında Taşlık Çiftlikköy ile başlayan süreci ÇİDEM ile daha ileri bir noktaya taşıdıklarını belirtti.
Tepebaşı Belediye Başkanı Ahmet Ataç da ÇİDEM’in bilimsel üretim açısından önemli bir adım olduğunu söyledi. Tarımsal üretimde yaşanan ekonomik sorunlara dikkat çeken Ataç, genç çiftçilerin yeni teknik ve yöntemleri öğrenmesinin önem taşıdığını ifade etti.
Ataç, “Destekleme ve bilimsel olarak yola çıkmak, Seyitgazi’den Türkiye’ye yeni bir vizyon olarak yansıyor.” diyerek merkezin tarım ve hayvancılığın geliştirilmesine katkı sağlayacağını belirtti.
Çiftçi Belgin Bilici ise kadın üreticilerin tarımsal üretimde önemli sorumluluk üstlendiğini söyledi. Çiftçiliğin artan maliyetler, su sıkıntısı ve değişen iklim koşulları nedeniyle zorlaştığını belirten Bilici, üreticilerin yeni üretim yöntemlerine ulaşmasının önemli olduğunu ifade etti.
ÇİDEM’in özellikle kadın üreticiler için önemli bir fırsat oluşturacağını dile getiren Bilici, burada edinilecek bilgilerin üreticilerin kendi tarlalarına aktarılabileceğini söyledi.
Bilici, merkezin hayata geçirilmesine katkı sağlayan Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce ve Seyitgazi Belediye Başkanı Uğur Tepe’ye teşekkür ederek, “Toprağımıza emek vermeye, üretmeye devam edeceğiz. Yeter ki emeğimiz görülsün, çiftçimiz yalnız bırakılmasın.” dedi.
Eskişehir Çiftçi Mallarını Koruma Başkanlıkları Genel Sekreteri Fatma Çelik de tarımın yalnızca üretimden ibaret olmadığını, çiftçinin emeğinin ve ürününün korunmasının da önem taşıdığını söyledi.
Eskişehir Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulu Başkanı Nejat Yatır, ÇİDEM’in özellikle genç çiftçilerin teknik açıdan gelişmesine katkı sağlayacağını belirterek merkezin Eskişehir tarımı açısından hayırlı olmasını diledi.
TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Eskişehir Şube Başkanı Selma Güder ise tarımda verimlilik kadar toprağın, suyun ve üretimin sürdürülebilirliğinin de dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Eskişehir’in Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren tarımsal araştırmalar ve tohum ıslahı konusunda önemli bir geçmişe sahip olduğunu belirten Güder, ÇİDEM’de gerçekleştirilecek bilimsel çalışmalara Ziraat Mühendisleri Odası olarak destek vereceklerini ifade etti.
YENİ Parti Eskişehir İl Başkanı Talat Yalaz ise ÇİDEM’in tarımsal üretime yönelik önemli bir adım olduğunu belirterek, merkezin diğer belediyelere ve kentlere örnek olmasını umduğunu söyledi.
Yalaz, Türkiye’de tarımsal üretimin güçlendirilmesi gerektiğini savunarak, merkezin üretim ve tarım konusunda yeniden düşünülmesine katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Açılış töreninin onur konuğu Sencer Solakoğlu da tarımda yalnızca üretmenin yeterli olmadığını, verimlilik, eğitim, teknoloji, doğru pazarlama ve katma değerli üretimin birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.
ÇİDEM’in üretim sonrasında ürünlerin işlenmesi, katma değer kazandırılması, markalaşması ve pazarlanması konusunda fikirlerin geliştirilmesine imkan sağlayabileceğini belirten Solakoğlu, merkezin çiftçiler açısından önemli bir öğrenme ve buluşma alanı olacağını ifade etti.
Tarımda eğitimin önemine dikkat çeken Solakoğlu, çiftçilerin yalnızca üretim yapmasının ekonomik açıdan yeterli olmayabileceğini belirterek, üreticilerin ürünlerini nasıl değerlendirecekleri ve pazarlayacakları konusunda da bilgi sahibi olmaları gerektiğini söyledi.
Solakoğlu, Türkiye’nin tarımsal üretimde verimlilik ve ıslah çalışmalarına daha fazla önem vermesi gerektiğini savunarak, özellikle ürünlerin işlenmesi, markalaşması ve uluslararası pazarlara açılması konusunda yeni bir anlayışa ihtiyaç olduğunu dile getirdi.
Tarımsal üretimde kullanılan girdilerin önemli bölümünün ithalata dayalı olduğunu belirten Solakoğlu, yerli ve milli üretimin güçlendirilmesi için ıslah çalışmalarının önem taşıdığını ifade etti.
Solakoğlu, ıslah çalışmalarının eğitim, deney ve uzun vadeli yatırım gerektirdiğini belirterek, bu nedenle ÇİDEM gibi uygulama merkezlerinin önemli bir işlev üstlenebileceğini söyledi.
Merkezin çiftçilerin kendi tarlalarında doğrudan deneme yapmak yerine yeni üretim teknikleri ve teknolojileri önce uygulamalı olarak görmelerine imkan sağlayabileceğini ifade eden Solakoğlu, gençlerin de bu merkezden yararlanarak tarımsal üretime yönelik yeni bir motivasyon kazanmasını temenni etti.
Açılış konuşmalarının ardından Ayşe Ünlüce ve beraberindeki heyet ÇİDEM’de oluşturulan üretim alanlarını gezdi. Ünlüce, örtü altı ve açık alan sebze yetiştiriciliği, topraksız çilek serası, tıbbi ve aromatik bitkiler, üzümsü meyveler ve meyve bahçelerinde yürütülen çalışmalar hakkında bilgi aldı.
Program kapsamında Ünlüce ve beraberindeki heyet tarafından safran soğanı dikimi de gerçekleştirildi.
ÇİDEM’in açılış programında tarımsal üretim alanında faaliyet gösteren kurum, kuruluş ve birliklerin katkılarıyla çeşitli stantlar kuruldu. Ziraat Mühendisleri Odası, Eskişehir Kent Konseyi, Arı Yetiştiricileri Birliği, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Koza Birlik ve Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan stantlarda yerel tohumlar ve çeşitli tarımsal ürünler tanıtıldı.
Küllüoba Ekmeği ve Dorlion Zeytinyağı gibi yerel ürünlerin de ziyaretçilere sunulduğu etkinlikte, Eskişehir’in tarımsal üretim potansiyeli ve üreticilere yönelik çalışmalar hakkında bilgilendirme yapıldı. Bilinçli üretimi desteklemek amacıyla vatandaşlara ücretsiz toprak analizi hizmeti de verildi.
ÇİDEM açılışı kapsamında arı yetiştiricilerine yönelik eğitim de düzenlendi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi’nden Doç. Dr. Şaban Keskin tarafından “Arı Yetiştiriciliğinde Tropilaelaps Akarı ile Mücadele ve Sonbahar Bakımı” başlıklı eğitim gerçekleştirildi.
Eğitimde arıcılıkta karşılaşılan sorunlar, sonbahar döneminde yapılması gereken bakım çalışmaları ve Tropilaelaps akarıyla mücadele yöntemleri ele alındı. Eğitimin ardından Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından arı yetiştiricilerine arı yemi desteğinde bulunuldu.
ÇİDEM ile Eskişehir’in tarımsal üretim kapasitesinin geliştirilmesi, çiftçilerin bilgi ve teknolojiyle buluşturulması, alternatif üretim modellerinin yaygınlaştırılması ve tarımsal ürünlerin katma değerinin artırılmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi planlanıyor.
